View More

Στοπ. Ιδιωτικός Χώρος Ακρόασης

Διονύσης Κοτταρίδης
Διονύσης Κοτταρίδης

«Θα το νόμιζες παράξενο, έτσι δεν είναι; Θα επιχειρούσες να κρύψεις την έκπληξή σου: θα σκάναρες το δωμάτιο για να σιγουρευτείς πως δεν βρίσκεται κανείς άλλος κρυμμένος, κι όταν θα καταλάβαινες πως είμαι μόνος θα κοκκίνιζες. Όπως όταν ανακαλύπτεις τον φίλο σου να σνιφάρει κόκα, να αδειάζει στα κρυφά καμιά μπουκάλα ουίσκι, ή να πλέκει κοτσιδάκια τα μαλλιά του. Οι άνθρωποι δεν πρέπει να κάνουν πράγματα «με τον εαυτό τους», αντίθετα μπορούν κάλλιστα να τα κάνουν με παρέα: ούτε να μονολογήσουν δεν μπορούν, δίχως αυτή τους η ενέργεια να κινήσει υποψίες. Και φοβάμαι πως αν με ανακάλυπταν ν' ακούω την Πέμπτη Συμφωνία, χωρίς έστω έναν συνοδό η παρουσία του οποίου θα αποδείκνυε πως είμαι στα σύγκαλά μου, οι φίλοι μου θα απομακρύνονταν κουνώντας με λύπη το κεφάλι».

Orlo Williams

Η έλευση του φωνογράφου στον κόσμο αλλάζει το γεγονός της μουσικής ποικιλοτρόπως και για πάντα: ο Igor Stravinsky εν έτει 1925 συνθέτει τη Σερενάτα Για Πιάνο, έτσι ώστε το καθένα απ' τα τέσσερα μέρη του έργου να χωράει σε μια πλευρά δίσκου 78 στροφών. Η μουσική αλλάζει σε επίπεδο φόρμας, περιεχομένου, εμπορικής αξίας, απήχησης, πρόσληψης, διείσδυσης, διασποράς, χαρτογράφησης κοινού... Τεράστια συζήτηση, από εκείνες για βιβλίο.

Δυο χρόνια πριν, το εισαγωγικό κείμενο δημοσιεύεται σε τοπική, αμερικάνικη εφημερίδα από αρθρογράφο ονόματι Orlo Williams, άγνωστων λοιπών στοιχείων. Ομολογουμένως ολίγον υπερβολικά, αυτός ο κύριος αποτυπώνει τα πρώτα βήματα μιας μεταστροφής της ως τότε ακροατικής εμπειρίας, της σχέσης μουσικής και ακροατή. Κοινώς, το πέρασμα στην εποχή του «ένας εναντίον ενός».

Υ

Υπενθυμίζω εδώ πως, με εξαίρεση τον τελευταίο αιώνα (άντε και κάτι ψιλά), σε όλη την υπόλοιπη ιστορία της, η ανθρωπότητα βίωνε τη μουσική συλλογικά. Δηλαδή αυστηρά στο πλαίσιο μιας ομάδας ανθρώπων και κατά κύριο λόγο ως ηχητική συνοδεία κάποιας κοινωνικής εκδήλωσης, είτε αυτή ήταν θρησκευτική τελετουργία ή κάποιου τύπου κοσμικό γεγονός. Η έννοια της μοναχικής ακρόασης δεν υπήρχε καν. Σε μια περίοδο δεκάδων χιλιάδων χρόνων κατά την οποία υφίσταται ο άνθρωπος, συνεπώς η μουσική (ελάχιστα λιγότερο αυτή), άρα και η σχέση μεταξύ των δύο, η μοναχική ακρόαση συναντάται όλον κι όλον έναν αιώνα. Άντε, λοιπόν, εκεί γύρω στην αυγή του 20ου να πείσεις συγγενείς, φίλους και γείτονες ότι δεν τα έχεις χάσει, μόλις αντιληφθούν πως τη βρίσκεις μονάχος με έναν δίσκο που γυρίζει. Λογικό.

Διόλου τυχαίο δε το γεγονός ότι αυτή η μεταστροφή συμβαίνει στις καπιταλιστικές κοινωνίες, τις λεγόμενες και Δυτικές, οι οποίες κάποια στιγμή στην πορεία τους ανάγουν την έννοια της «ιδιωτικότητας» σε δικαίωμα –έννοια ανύπαρκτη σε κάποιους πολιτισμούς μέχρι και σήμερα. Η περίφημη ανάγκη για προσωπικό χώρο, κάποια τετραγωνικά να ορίζεις, να αυτοδιαχειρίζεσαι, να αποσύρεσαι όποτε το επιθυμήσεις δίχως εξωτερικές παρεμβολές. Έμφυτη τούτη η ανάγκη ή επίκτητη, δεν είναι της παρούσης. Το βέβαιο είναι πως (και) η μουσική, οδηγούμενη απ' την τεχνολογική εξέλιξη, κάποια στιγμή παίρνει τον δρόμο απ' τη συλλογικότητα προς την ατομικότητα

MOVIEWORLD

Ανδρέας Κύρκος

Ο Ανδρέας Κύρκος γράφει για τη σειρά του HBO που προσπαθεί να πει μια απογυμνωμένη μα και εξαιρετικά μεγεθυμένη αλληγορική ιστορία που παίζει με τους ...

Top